Anasayfa » Yazar Arşivi: Servet Uludağ

Yazar Arşivi: Servet Uludağ

Magmatik Kayaların Sınıflandırılması

Şekil 3: Büyük kristalleri olan pegmatitik bir kaya

Daha önce açıklandığı gibi, magmatik kayaçlar, kimyalarına veya mineral bileşimlerine göre felsik, orta, mafik ve ultramafik olmak üzere dört kategoriye ayrılır. Şekil 1‘deki diyagram, magmatik kayaçları mineral bileşimlerine göre sınıflandırmaya yardımcı olmak için kullanılabilir.   Bu diyagramda dikkat edilmesi gereken önemli bir özellik, sol alttaki ferromagnezyen olmayan silikatları (K-feldispat, kuvars ve plajiyoklaz feldispat) sağ üstteki ferromagnezyen silikatlardan (biyotit, amfibol, piroksen ... Devamını Oku »

YÜK BASINCI VE YÖNLÜ BASINÇ

Metamorfik etmenlerden yük basınç ve yönlü basınç

Yer içinde basınç da sıcaklık gibi derine gittikçe artmaktadır. Üsteki kaya katmanlarının ağırlığıyla gömülen kayalar üzerine (su basıncına benzer) her yönden eşit bir yük basınçı egemen olur.   Üstelik daha da derinlere inildiğinde yüksek basınç daha sıkı, kafes yapılı yeni minerallerin rekristalizasyonunu kolaylaştırmaktadır. Yük basıncına eklenti olarak kayalar diğer yandan yönlü basınçtan da etkilenir. Bu durum özellikle litosfer levhalarının çarpıştığı ... Devamını Oku »

METAMORFİK ETMEN OLARAK SICAKLIK

Jeotermal gradyan ve metamorfizma oluşumundaki rolü gösteren resim

Metamorfizmanın başlıca etmeni sıcaklıktır, çünkü kimyasal reaksiyonların işleyişindeki enerjiyi sağlar ve var olan minerallerde rekristalizasyon veya neokristalizasyon gerçekleştirir.   Magmatik kayalardan hatırlayacağınız üzere sıcaklık artışında mineral içindeki iyonların titreşimleri de hızlanmaktadır. Katı bir kristalin yapıda bile tekçe atomlar kafes yapısında göç ederek yer değiştirebilirler.   SICAKLIK KAYNAKLI DEĞİŞİMLER Isı özellikle düşük sıcaklık ortamında bulunan yer malzemelerini iki yolla etkilemektedir. Birinci ... Devamını Oku »

Delta Oluşumu ve Gelişimi Hakkında Bilgiler

Bir deltanın oluşumu ve gelişiminin bağlı olduğu parametreler Kıyı morfolojisi, kıyı çizgisinin durumu ve şelfin eğimi, Gel-git periyodu Dalgaların ve akıntıların kuvveti ve yönü, Denizin derinliği (Deltaların çoğu sığ sularda gelişmiştir), Tortulaşma ve deniz yüzeyindeki yükselme oranları gibi faktörler tarafından kontrol edilmektedir.   Delta nedir? Düşük alana sahip, düz arazi ve üçgen, şeklinde olup denize girmeden önce birkaç kol ile ... Devamını Oku »

Metamorfik Foliasyon Dokuları

Foliasyon Dokuları Köken kayanın mineralojisine ve metamorfizma derecesine bağlı olarak gelişen çeşitli foliasyon görünüşleri vardır. Bunlardan üçünü ele alacağız: arduaz klivajı, şistozite ve gnays bantları.   Kaya veya Arduaz Klivajı Kaya klivajı ile sık aralıklı düzlemsel ayrılma özelliği anlaşılır. Burada çekiç ve keski yardımıyla kaya ince levhalara ayrılabilmektedir (bazen ½ cm kalınlığında). Birçok kayada bulunmasına rağmen en yaygın ve mükemmel ... Devamını Oku »

Kırıntılı çizgisel kıyı ortamların oluşum koşulları

Kırıntılı çizgisel kıyı ortamların oluşum koşulları ve kıyıdan açık denize doğru olan alt ortam ve fasiyesleri Nehirlerin denizlere taşıdıkları malzemenin yerinde çökelmesine engel olacak şiddetteki dalga, gel-git, uzun kıyı akıntıları ile okyanusal akıntılar gibi denizel-işlevler, getirilen gereci yerinden alarak kıyı çizgisine paralel zonlar halinde ve yeniden işleyerek yayarlar. Sonuçta, çoğunlukla tane boyunun yukarıya doğru giderek irileştiği fasiyes toplulukları oluşur.   ... Devamını Oku »

Menderesli akarsu çökellerine ait ana fasiyes toplulukları

Menderesli akarsu çökellerine ait ana fasiyes toplulukları Menderesli akarsu çökelleri üç ana fasiyes topluluğundan oluşmaktadır. Bunlar: Kanallar Terkedilmiş kanallar Taşkın ovaları.   Kanallar Menderesli kanalların yatay yönde yer değiştirmeleri sonucunda dış banklar aşındırılır. Aşındırılan malzeme iç banklarda çökelerek nokta barlarını (setleri) oluşturur. Nokta barlar kendine özgü bir sedimanter yapı ve tane boyu dağılımına sahiptir.   Şöyle ki; Tabandaki aşınma yüzeyi ... Devamını Oku »

Türkiye ve Civarının Levha Tektoniği ve Sismisitesi

Sismik olarak aktif olan Alpin kuşağı üzerinde yer alan Türkiye ve civarında gözlenen tektonizma; Afrika, Ege, Arap, Anadolu, Karadeniz ve Avrasya levhaları  ile İran ve Hazar levhalarının birbirlerine göre relatif hareketlerine bağlı olarak meydana gelmiştir.   Bölgedeki önemli tektonik yapılar, Ege yitim zonu, Batı Anadolu graben sistemi (Zanchi ve Angelier, 1993), Kuzey ve Doğu  Anadolu  fayları,  Bitlis-Zagros (Perinçek ve Çemen, ... Devamını Oku »

Deprem Enerjisinin Diğer Boşalım Şekilleri

Deprem Enerjisinin Diğer Boşalım Şekilleri Deprem aktivitesi bazen ana şok dışında değişik şekillerde gözlenebilir. Bunlar; Öncü Şok (Foreshocks) Ana depremden önce genellikle magnitüdü küçük olan depremler oluşmaktadır. Bunlar günlerce veya haftalarca sürebilmektedir. Aşağıda 17 Ağustos Kocaeli depreminden önce bölgede gözlenen mikro deprem ve öncü şok aktivitesi verilmiştir. Bu aktiviteler izlenerek depremlerin önceden kestirilebilmesi için çalışmalar yapılabilmektedir.     Artçı Şok ... Devamını Oku »

Petrol nereden gelir, en çok nerede bulunur ve nasıl oluşur?

Petrol nereden gelir ve nasıl oluşur? Ham petrol, doğal olarak oluşan bir fosil yakıttır. Yani ölü organizmaların kalıntılarından gelir. Ham petrol yatağında hidrokarbon karışımının, hidrojen ve karbon atomları bulunur. Sedimanter kayaçlar içindeki minik boşluklarda yeraltı rezervuarlarında sıvı halde bulunur.   Petrol en çok nerede bulunur? Petrol rezervleri neredeyse tüm dünyada bulunur ve çoğu ülkelerde de az veya çok rezerv oranlarında tespit edilmiştir. Bununla birlikte, bazı ... Devamını Oku »